ಬಿಂದಿ, ತಿಲಕ, ಕಳವ ನಿಷೇಧಿಸಿ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದ ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರದ ಶಾಲೆ; ‘ಇದು ಕಾಪಿ-ಪೇಸ್ಟ್ ತಪ್ಪು’ ಎಂದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ!

ಶ್ರೀನಗರ: ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯೊಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬಿಂಡಿ (ಬೊಟ್ಟು), ತಿಲಕ ಮತ್ತು ಕಳವ (ಪವಿತ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ದಾರ) ಧರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಸುತ್ತೋಲೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡ ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದಿದ್ದು, “ಇದು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಕಾಪಿ-ಪೇಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಆದ ತಪ್ಪು” ಎಂದು ಸಮಜಾಯಿಷಿ ನೀಡಿದೆ.

ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

ಶಾಲೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೊಸ ಸುತ್ತೋಲೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳಾದ ತಿಲಕ, ಬಿಂದಿ ಅಥವಾ ಕೈಗೆ ಧರಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ದಾರಗಳನ್ನು (ಕಳವ) ಶಾಲೆಗೆ ಧರಿಸಿ ಬರುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಈ ನಿಯಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಸದ್ದು ಮಾಡಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಕಸಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪೋಷಕರು ಶಾಲೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು.

ಶಾಲೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ:

ವಿವಾದ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಸುತ್ತೋಲೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು ನೂತನ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದೆ. “ಶಾಲೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಾಗ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಮಾದರಿಯಿಂದ (Template) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ‘ಕಾಪಿ-ಪೇಸ್ಟ್’ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯ ತಪ್ಪು ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಯ ಯಾರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೂ ಧಕ್ಕೆ ತರುವುದು ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾವು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಶಾಲಾ ಮಂಡಳಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಅಜಾಗರೂಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯ ಕೊರತೆ

ಈ ಘಟನೆಯು ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ:

• ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಜಾಗರೂಕತೆ: ಶಾಲೆಯಂತಹ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸುತ್ತೋಲೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವಾಗ ತೀವ್ರ ಜಾಗರೂಕತೆ ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. “ಕಾಪಿ-ಪೇಸ್ಟ್ ತಪ್ಪು” ಎಂಬ ನೆಪವು ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಮವಸ್ತ್ರ vs ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು: ಭಾರತದಂತಹ ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಸ್ತು ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ/ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ತಿಲಕ ಅಥವಾ ಕಳವ ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಶಾಲೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಭಾವ: ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ತಕ್ಷಣವೇ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಶಾಲೆಯು ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತಿದ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಯಾವುದೇ ನಿಯಮ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮುನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

)