ಫೋನ್ಪೇ, ಗೂಗಲ್ ಪೇಗೂ ‘ಇ-ರೂಪಾಯಿ’ಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? ಆರ್ಬಿಐ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಅಸಲಿ ಕಹಾನಿ!
ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ (CBDC) ಅಥವಾ ‘ಇ-ರೂಪಾಯಿ’ (e₹) ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಎಂದರೇನು? ಇದು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ರದ್ದಾಗುತ್ತವೆಯೇ? ಯುಪಿಐ (UPI) ಇರುವಾಗ ಇದರ ಅಗತ್ಯವೇನಿತ್ತು? ಎಂಬ ಗೊಂದಲ ಅನೇಕರಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಏನಿದು ಇ-ರೂಪಾಯಿ (e-Rupee)?: ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಇ-ರೂಪಾಯಿ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪ’. ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಇರುವಷ್ಟೇ ಮೌಲ್ಯ, ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆ ಇದಕ್ಕೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಆರ್ಬಿಐ ನೇರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಒದಗಿಸುವ ‘ಇ-ವಾಲೆಟ್’ (e-Wallet) ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ (QR Code) ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲೇ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬಹುದು.
ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಬಂದ್ ಆಗುತ್ತವೆಯೇ?: ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ! ಇ-ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಅಥವಾ ನಾಣ್ಯಗಳು ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ (ಬ್ಯಾನ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ). ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಎಂಬುದು ನಗದು ವಹಿವಾಟಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ‘ಪರ್ಯಾಯ ಆಯ್ಕೆ’ಯಷ್ಟೇ. ಭೌತಿಕ ನಗದು (Physical Cash) ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಎರಡೂ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಆರ್ಬಿಐ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
UPI (PhonePe, GPay) ಮತ್ತು ಇ-ರೂಪಾಯಿ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?: ಇದು ಬಹುತೇಕರನ್ನು ಕಾಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಫೋನ್ಪೇ, ಗೂಗಲ್ ಪೇ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು (Interface). ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ನೀವು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡು, ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇ-ರೂಪಾಯಿ ಎಂಬುದು ನಿಮ್ಮ ವಾಲೆಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಪ್ಪಟ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ನಗದು’. ನೀವು ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗಿ 100 ರೂ. ನೋಟು ಕೊಟ್ಟಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಇ-ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ವಾಲೆಟ್ನಿಂದ ವಾಲೆಟ್ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದಾಗ ಅದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ಕೈಗೆ ನಗದು ಕೊಟ್ಟಷ್ಟೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಹಿವಾಟು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಇ-ರೂಪಾಯಿಯಿಂದ ಆಗುವ ಲಾಭಗಳೇನು?:
- ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯ: ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ, ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
- ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್: ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಕದಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
- ಹಾನಿಯಾಗುವ ಭಯವಿಲ್ಲ: ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಂತೆ ಇವು ಹರಿದುಹೋಗುವ, ಮಳೆಯಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾಗುವ, ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾಗುವ ಅಥವಾ ಜೇಬಿನಿಂದ ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಭಯವಿಲ್ಲ.
- ಸುಲಭ ವಹಿವಾಟು: ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು (Cross-border payments) ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.
ತೀರ್ಮಾನ: ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಇ-ರೂಪಾಯಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಶ್ಲೆಸ್ (Cashless) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆದಂತೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಗದನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಖಚಿತ.